piątek, 3 czerwca 2016

Ustawa 2.0 – zespoły rozpoczynają pracę


piątek, 3 czerwca 2016 - MNiSW




Trzy zespoły wyłonione w konkursie Ustawa 2.0 rozpoczęły pracę. Dziś na gali w MNiSW przedstawiły swoje pomysły na zmiany w polskim szkolnictwie wyższym.

Zespoły kierowane przez prof. Marka Kwieka (UAM w Poznaniu), dr Arkadiusza Radwana (Instytut Allerhanda) oraz prof. Huberta Izdebskiego (Uniwersytet SWPS) zostały wybrane w ramach konkursu Ustawa 2.0. Przygotują one założenia do zupełnie nowej ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Na zrealizowanie tego zadania otrzymają granty po 300 tys. zł, a ich prace potrwają do stycznia 2017 r.

Symboliczne czeki wręczył dziś kierownikom zespołów podczas uroczystej gali wicepremier i minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin. Kierownicy zespołów opowiedzieli o swoich propozycjach zmian.

– Potrzebujemy w polskiej nauce więcej dialogu i więcej zaufania. Dialogu między rządem i środowiskiem akademickim oraz dialogu wewnątrz tego środowiska – stwierdził wicepremier Jarosław Gowin – Chodzi o to, żebyśmy stworzyli wspólnie nową ustawę. Chciałbym, żeby zmiany miały poparcie większości środowiska akademickiego.

Zespół utworzony przy Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierunkiem prof. Marka Kwieka postuluje oparcie systemu na pięciu podstawowych zasadach organizacyjnych. Są to: zróżnicowanie zadań uczelni w zależności od miejsca zajmowanego przez nie w całym systemie, otwartości na otoczenie społeczno-gospodarcze, mobilność kadry i studentów, konkurencyjność w dostępie do zasobów oraz przejrzystości funkcjonowania.

Zespół proponuje m.in. zmiany w modelu zarządzania uczelniami, polegające na odejściu od modelu kolegialnego na rzecz modelu menedżerskiego. Oznaczałoby to zwiększenie roli organów jednoosobowych. Mocniejszą pozycję w systemie zdobyłaby uczelnia, a słabszą – jej wydziały. Uczelnie miałyby zostać podzielone na trzy typy: badawcze, dydaktyczne oraz badawczo-dydaktyczne, a studia na akademickie i praktyczne.

Jak stwierdził szef zespołu, prof. Kwiek, kluczowym elementem proponowanych rozwiązań są zmiany związane z finansowaniem uczelni. W tej materii zespół postuluje powiązanie strumieni finansowania dotacyjnego z oceną jakości opartą o mierzalne wyniki i peer review, oraz uproszczenie algorytmu podziału dotacji. Algorytmy te różniłyby się w zależności od typu uczelni. Finansowanie opierałoby się na podstawie umowy zawieranej między MNiSW i uczelniami na okres 3-4 lat. Zniknęłaby konieczność szczegółowego określania przeznaczenia i sposobów wydatkowania funduszy

Zespołem z SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego kieruje prof. Hubert Izdebski. Jak zadeklarował lider zespołu, szczególnie ważnym elementem jego propozycji jest idea nowej polityki kadrowej. Atutem polskich uczelni powinno być wykorzystywanie w dydaktyce i w badaniach specjalistów z doświadczeniem gospodarczym i odpowiadających za innowacje.
 
W obliczu zmian demograficznych istotnym problemem uczelni staje się poziom nauczania, którego poprawa powinna być ważnym wyzwaniem. Zespół opowiada się za zapewnieniem uczelniom dużej autonomii w doborze metod i narzędzi kształcenia.

Według zespołu z Uniwersytetu SWPS konieczne jest wyłonienie kilku czołowych uczelni, które będą się zajmować przede wszystkim badaniami naukowymi, a dydaktyka będzie dla nich stanowić jedynie uzupełniający obszar działalności.
Byłyby one wyłaniane na podstawie rygorystycznych kryteriów. Oddzielną grupę stanowiłyby uczelnie o dużym potencjale naukowym, których podstawowe jednostki organizacyjne posiadają uprawnienia do nadawania stopni naukowych, zajmujące się w równej mierze badaniami naukowymi i dydaktyką. 
Trzecią grupą byłyby być uczelnie zawodowe, których podstawowym zadaniem będzie kształcenie na studiach pierwszego i drugiego stopnia o profilu praktycznym i nie miałyby obowiązku prowadzenia badań naukowych.

Zespół postuluje również zmiany w systemie finansowania, polegające m.in. na zróżnicowaniu źródeł finansowania uczelni oraz na kierowaniu funduszy przede wszystkim w kierunku kształcenia wysoko wykwalifikowanych specjalistów z zawodach deficytowych na rynku pracy.

Dr Arkadiusz Radwan i kierowany przez niego zespół z Instytutu Allerhanda zakłada m.in. zmianę systemu zarządzania uczelniami i ustroju uczelni. Zdaniem dr Radwana, to właśnie jest kluczowy element proponowanych zmian.

Według zespołu, konieczne jest prawne wymuszenie mobilności kadry akademickiej oraz zredukowanie źle rozumianej, a przez to dysfunkcyjnej, demokratyzacji zarządzania uczelnią.

Zespół chce zaproponować "konkurencję regulacyjną". Oznacza to, że uczelnia mogłaby wybrać, w którym z dwóch systemów przepisów woli funkcjonować. Do wyboru byłby system bazowy oraz stawiający przede wszystkim na jakość.

Zdaniem zespołu, uczelnie powinny zacząć funkcjonować według mechanizmów finansowania zadaniowego opartego na zasadach konkurencji między sobą i w oparciu o dłuższe okresy rozliczeniowe. W algorytmie przyznawania dotacji ograniczone zostałyby czynniki ilościowe na rzecz jakościowych.

Zespół postuluje obiektywizację kryteriów oceny naukowej, opartych na osiągnięciach możliwych do międzynarodowego porównywania i weryfikowania.